Alde Fryske Folksverhalen

22 nov 2023 | Vrouwen van Nu

Trynstje van der Wal met oude en nieuwe Fryske volksverhalen.

Trynstje stelt zichzelf even voor. Zij ging met haar gezin vaak op vakantie naar Ameland en in Buren staat een beeldje van een oude vrouw met stok , lantaarn en een boos gezicht.

Op een dag woonde er een vreemde vrouw met een kind in  een oud huisje op het Oerd, het oosten van Ameland. Ze zou uit Wierum komen waar ze gevlucht was met haar zoontje Sjoerd. Rixt zou een heks zijn die overal de schuld van kreeg, rode vlekken en koorts bij de kinderen ,Rixt had het gedaan. De kippen van de leg, Rixt had het gedaan. De mannen in de kroeg die bang voor haar waren gingen gewapend met stokken en een hoop drank in hun lijf naar het huisje van Rixt. Voor ze bij het huisje waren pakte Rixt Sjoerd op en een tas en vluchtte via de duinen naar het strand waar een bootje lag. De volgende ochtend kwam ze aan op het Oerd. Ze woonde daar in een hut van wrakhout. Ze maakte kruidendrankjes die ze verkocht en jutte veel. 

Rixt nam alles mee zelfs laarzen en ringen van dode drenkelingen. Sjoerd haar zoon zat veel op een duintop naar de zee te kijken. Op een dag is hij met een schip vertrokken en Rixt was helemaal alleen. Rixt zat daarna op dezelfde  duintop te staren naar de zee en te verlangen naar haar zoon jaar na jaar, maar steeds geen Sjoerd. Rixt werd ouder kon niet goed meer jutten en er strandde geen enkel schip meer.

Toen bedacht ze een listig plan en met haar laatste krachten plaatste  ze een felle lamp op een duintop. Een schip in nood dacht dat het een haven lichtje was met het gevolg dat het op een zandbank te pletter sloeg.

De volgende ochtend zag Rixt een enorme buit op het strand liggen. Rixt vloog op de dode lichamen af en opeens zag ze dat het Sjoerd was. Er kwam een hele grote vloedgolf en nam Rixt en Sjoerd mee de zee in. 

Bij storm kan men nu nog Rixt horen roepen Sjoeeeerd Sjoeeeerd Sjoeeeerd.

Volksverhalen zijn gebaseerd op werkelijkheid en wat mijn er zelf aan toevoegt. Magische verhalen zijn spookachtig gaan vaak over de dood.  

“De jongen zonder skaat” is een verhaal uit het boek van Waling Diekstra.

Op de heide ontmoet Harm Sietske een mooi meisje dat dagelijks eten gaat brengen naar beppe. Hij weet dat zij in een mooi huis woont en hij niet.

Hij fantaseert er vrolijk op los dat hij ook een goede baan heeft een huis en grond en hierdoor komt hij in de problemen. Op een dag ontmoet hij een man in een grote zwarte cape. De man wil hem wel helpen maar dan moet hij de volgende dag om 12.00 uur op de heide zijn bij de grote stenen. Dit is een plek waar niemand durft te komen, het spookt er.

De volgende dag gaat Harm naar de afgesproken plaats.

Opeens is er een simmertwirre en daar is de man met de zwarte cape. De man wil de skaad va Harm hebben, hij pakt een mes en snijd de skaad van Harm af , rolt hem op en steekt hem onder zijn cape. De man geeft Harm een contract en laat deze tekenen. Harm tekent het contract en de man tekent deze ook met D uvel.

Harm krijgt een kruiwagen vol met goud. Harm loop met deze kruiwagen vol met goud naar huis. Onderweg gebeuren er rare dingen, een hond loopt jankend weg, de kippen vliegen alle kanten op en de koeien gaan er ook vandoor.

Harm weet niet wat hem overkomt. Het zit hem ook niet lekker dat hij een contract getekend heeft van de duvel.

Harm moet  de volgende dag bij de burgemeester komen deze vertelt hem van een grote erfenis van een overleden oom in Amerika. Harm is nu een rijk man de rijkste man van Opsterland. Harm komt die dag Sietske tegen en zij schrikt van hem. Harm wat is er gebeurd met jou ik kan dwars door je heen kijken. Dan moet Harm alles vertellen De volgende dag gaan ze naar de heide. De man komt daar ook naartoe. De skaad van Harm komt onder de cape vandaan, wordt uitgerold en op de grond gelegd, Sietske pakt een mes en steekt dat mes in de skaad en tijdens donder en bliksem valt de man met de cape schreeuwend dood neer.

Harm is ineens weer normaal en hij trouwt met zijn geliefde Sietske.

Het volgende verhaal is van Mindert Wijnstra.

Maaike zit in de auto en is op weg naar huis. Het sneeuwt en het is erg slecht weer en ze moet goed op de weg letten. Maaike is boos en daarom zingt ze maar keihard met de muziek mee. Dat ze boos is komt door Anne. Maaike was jarig maar niemand die haar feliciteerde. Anne zat hier vast en zeker achter.

Ze hebben een nieuwe manager en alles moet efficiënter en er werden ook mensen ontslagen zelfs haar vriendin. Zijn bijnaam is dan ook Anne efficiënt. Hij woonde ook nog in het zelfde dorp als zij.

 Er stond iemand langs de weg, met dit slechte weer. Maaike stopt laat de vrouw instappen en ze schrikt van de vrouw. Ze had een heel bleek gezicht en ze begint te praten mijn man is de dood en hij heeft het heel erg druk en ik help hem met wat kruimelwerk. Ik moet naar een vrouw van 40 jaar Maaike schrikt ze besluit de vrouw bij het café af te zetten en een lijst te halen van mensen die 40 zijn.

Ondertussen bedenkt Maaike plots dat Anne ook 40 jaar is. 

De vrouw kan aan de naam Anne niet zien of het een vrouw of een man is, 

Maaike is weer aangekomen bij het café, de deur is dicht het licht is uit en een briefje prijkt op de deur met de tekst ,dood efficiënt.